De oorsprong — wie was Fanny echt?
Het verhaal van de Fanny is voor de pétanque wat het verhaal van Wilhelm Tell is voor Zwitserland: een stichtende legende, gedeeltelijk gedocumenteerd, royaal opgesmukt, en waarvan niemand echt de basis in twijfel wil trekken omdat hij gewoon te goed is.
🏺 DE OFFICIËLE LEGENDE Fanny uit Grenoble — de serveerster van het café De meest verspreide versie situeert het verhaal in een café in Grenoble aan het begin van de 20e eeuw. Een jonge serveerster genaamd Fanny zou, uit traditie of uit spot, haar wang hebben aangeboden om te kussen aan de spelers die 13-0 verloren. De wang in kwestie — en daar lopen de versies uiteen — was niet altijd die van het gezicht. In bepaalde varianten van de legende was het een schilderij dat de billen van Fanny voorstelde en de muur van het café sierde, en dat schilderij moesten de verliezers kussen.Wat vaststaat: de praktijk bestond in de cafés en overdekte boulodromess van de regio Rhône-Alpes voordat ze zich verspreidde over heel het zuiden van Frankrijk, daarna over het hele grondgebied in de loop van de decennia. Begin 20e eeuw Ontstaan van de traditie in de cafés van Grenoble Lokale praktijk verbonden met de cultuur van de overdekte café-boulodromess in de regio. De openbare schande de perdre sans marquer un seul point est formalisée par un rituel d'humiliation douce — et très photographiée. Années 1930–1950 Diffusion dans tout le Sud de la France La tradition se propage avec le développement de la pétanque comme sport populaire. Chaque région s'approprie le rituel et lui ajoute ses variantes locales. Le tableau représentant Fanny — les fesses peintes ou sculptées — devient un objet incontournable des clubs. Années 1970–1980 La Fanny devient un objet de collection Les représentations de Fanny se multiplient : tableaux, sculptures, plaques de bois découpées, céramiques peintes... Les brocanteurs commencent à vendre ces objets. Certains clubs commandent des versions personnalisées. La tradition s'institutionnalise. Aujourd'hui Patrimoine immatériel de la pétanque française La Fanny est aujourd'hui reconnue comme une tradition culturelle majeure de la pétanque. Les clubs qui n'ont pas leur tableau ou leur rituel font figure d'exception. Des variantes régionales font la fierté locale. Et chaque génération de joueurs connaît au moins un premier Fanny qui l'a marqué à vie. 🎙️ Paquita sur la légende de Fanny "J'ai fait mes recherches. Il existe au moins sept versions différentes de qui était Fanny. Dans l'une, c'est une serveuse de Grenoble. Dans une autre, une patronne de café de Lyon. Dans une troisième, un personnage inventé de toutes pièces par un joueur en 1923 pour humilier son beau-frère. La vérité, c'est que personne ne sait vraiment. Et franchement, c'est mieux comme ça. Une légende qui a une origine officielle perd la moitié de sa magie. Fanny est plus intéressante mystérieuse." — Paquita, historienne amateur et accidentelle
Mythes versus werkelijkheid: wat we denken te weten (en wat fout is)
In de loop van de decennia heeft de Fanny een dikke laag valse overtuigingen, verzonnen regels en lokale tradities die tot universele wet werden verheven, verzameld. Laten we het ware van het valse ontcijferen.
❌ MYTHE "La Fanny est une règle officielle FFPJP." "On doit obligatoirement offrir un verre." "La Fanny s'applique aussi en doublette et en tête-à-tête." "Prendre une Fanny disqualifie de la suite du concours." "Fanny était une vraie serveuse dont on connaît le nom de famille." "Il est interdit de refuser le rituel dans un club affilié." ✓ RÉALITÉ La Fanny est une tradition culturelle — aucun règlement FIPJP ou FFPJP ne la mentionne. Le verre est une coutume locale. Certains clubs ne le pratiquent pas, d'autres exigent une tournée entière. Dans la tradition classique, la Fanny concerne la triplette. Son application en doublette varie selon les clubs. La Fanny n'a aucune conséquence sportive officielle — c'est uniquement un rituel culturel. L'identité réelle de Fanny reste non établie. Les archives du café présumé de Grenoble n'ont rien confirmé. Le rituel est une tradition, pas une obligation légale. Un refus peut cependant générer un froid durable avec le club.Wat de "regel" zegt — en wat ze niet zegt
📋 DE CONSENSUSDEFINITIE Een team pakt een Fanny als het een partij verliest zonder een enkel punt te hebben gescoord — dat wil zeggen dat de eindstand 13-0 is (of in bepaalde spelvarianten, elke stand X-0 waarbij het verliezende team nooit heeft geleid). Het traditionele ritueel wil dat de verliezers de billen van Fanny kussen — voorgesteld door een schilderij, een beeldhouwwerk of elk voorwerp dat dienst doet — en een glas of een ronde aanbieden aan het winnende team, aan de scheidsrechters of aan alle aanwezige spelers volgens de lokale traditie. 13-0 de klassieke standvan de Fanny 0 gescoorde punten
door het team dat haar pakt ∞ varianten van rituelen
inventariseerd in Frankrijk 1 glas minimum
(afhankelijk van de club) 🍷 Het glas — verplicht of niet?
In de klassieke traditie biedt het team dat de Fanny pakt een ronde voor iedereen — of minstens een glas aan de winnaars. In grote concours met veel gelijktijdige partijen wordt deze regel vaak versoepeld (enkel een glas voor de tegenstanders) om voor de hand liggende praktische redenen. In de clubs wordt de traditie strenger in stand gehouden. De ongeschreven regel: wie het glas weigert, wordt door de hele club terechtgewezen bij zijn volgende Fanny — en hij zal er onvermijdelijk ooit een pakken.
De gekste rituelen — een rondreis door Frankrijk van de tradities
Frankrijk is een land van 67 miljoen inwoners en net zoveel verschillende manieren om een Fanny te laten pakken. Hier is een selectie van de creatiefste, meest vernederende en meest onverklaarbare varianten die in de clubs zijn geïnventariseerd.
📍 Zuidoosten klassiek Het verplichte Fanny-schilderij De verliezer kust de geschilderde billen op het schilderij dat aan de muur van de club hangt. De kus moet hoorbaar, zichtbaar en voluit zijn. Geen kusje met de lippenpunt — de secretaris van de club controleert. Een ronde voor iedereen, aangeboden door de verliezers. 🟢 Klassiek 📍 Regio Lyon Het schaamtelied Naast de kus op het schilderij moeten de verliezers in koor een versje zingen dat aan Fanny is gewijd en door de club is gemaakt. De tekst verschilt per club maar bevat steevast de voornamen van de verliezers. Muzikale kwaliteit is niet vereist — enthousiasme wel. 🟠 Intens 📍 Binnen-Provence De openbare processie Het verliezende team staat op, stelt zich in een rij op voor de andere spelers van het concours en spreekt hardop: "Wij hebben Fanny gepakt. We zijn er trots op. Nou nee." Daarna kust iedereen om beurt het schilderij met de voornaam aangekondigd door de geïmproviseerde presentator. 🟠 Publiek 📍 Occitanië De selfie met Fanny Moderne en gedocumenteerde versie: de verliezers fotograferen zichzelf terwijl ze de Fanny kussen. De foto wordt onmiddellijk naar de WhatsApp-groep van de club gestuurd. Ze blijft vastgepind tot de volgende Fanny van de club. Een verliezer heeft geprobeerd de foto te verwijderen. Hij is uit de groep gezet. 🟠 Digitaal 📍 Périgord De Fanny in rosé Het ritueel is eenvoudig en gevreesd: de verliezers bieden per speler van het winnende team een fles lokale rosé aan. In triplette maakt dat zes flessen. In de grote finale van een concours van 80 personen hebben sommige teams berekend dat een Fanny duurder kon uitvallen dan de inschrijving. 🔴 Kostbaar 📍 Bretagne (ja, er wordt pétanque gespeeld in Bretagne) De Fanny in cider Lokale aanpassing van het zuidelijke ritueel: de rosé wordt vervangen door brutale cider. Het Fanny-schilderij is vervangen door een eikenhouten beeldhouwwerk dat een zeemeermin in een dubieuze houding voorstelt. Het kussen in Bretagne is een hybride en prachtig cultureel erfgoed kussen. 🟢 Lokaal 📍 Parijs — overdekte boulodromess De Fanny in stedelijke versie In sommige Parijse clubs is het traditionele schilderij vervangen door een scherm dat de stand 13-0 met de namen van de verliezers gedurende 10 minuten toont. Geen kus. Geen verplicht glas. Alleen de digitale schande, nuchter en koud. De Parijzenaars hebben hun eigen stijl van vernedering. 🟢 Modern 📍 Var — niet-geïdentificeerde club De Fanny in bermuda De verliezer moet het Fanny-schilderij ophalen, het onder de arm meenemen naar de dranktent, de glazen bestellen terwijl hij het zichtbaar vasthoudt, en het terugplaatsen. Eén hand op het schilderij, één hand die schenkt. Niemand heeft de oorsprong van deze regel in twijfel getrokken. Ze dateert uit 1987 en zo is het. 🔴 Legendarisch 📍 Onbekend — gemeld op Facebook De Fanny-toespraak De aanvoerder van het verliezende team moet een toespraak improviseren van minstens 2 minuten waarin hij uitlegt waarom ze 13-0 hebben verloren, zonder ooit de woorden "pech", "terrein", "zon", "wind" of "het is niet eerlijk" te gebruiken. Recordduur: 12 minuten. Minimale toegelaten duur: 58 seconden. 🔴 Creatief 📸De fysieke voorstellingen van Fanny — schilderijen, beeldhouwwerken, platen — worden verkocht in talrijke gespecialiseerde pétanquewinkels en op brocantes. Ze variëren van het klassieke houten schilderij tot het recentere model in hars. Sommige clubs laten de hunne personaliseren met het logo van de club. De kleinste geïnventariseerde Fanny meet 8 cm. De grootste, in een club in de Var, meet 1m20 en weegt 12 kilo.
Het schande-klassement — de ergste manieren om een Fanny te pakken
Niet alle Fanny's zijn gelijk. Er is de gewone Fanny — triest maar waardig. En er zijn de legendarische Fanny's waar men tien jaar later nog over praat. Hier is het officieuze klassement van de meest verzwarende omstandigheden.
🏅 La Fanny en finale de concours Perdre 13-0 en finale, devant 80 joueurs qui attendaient d'aller boire. La honte est proportionnelle au nombre de témoins. Niveau de récupération psychologique estimé : 3 à 6 mois. HONTE MAX 🥈 La Fanny contre des débutants Vous jouez depuis 15 ans. Eux depuis 3 semaines. Le score final : 13-0 pour eux. Certains joueurs ont vendu leurs boules après ça. D'autres ont juste changé de club. CUISANT 🥉 La Fanny contre votre propre famille Oncle Roger et ses fils ont fait 13-0. Votre père est dans l'équipe qui a pris Fanny. Le repas de Noël suivant a été difficile. Oncle Roger a ramené le sujet à l'apéritif. DURABLE 4 La Fanny photographiée et partagée Le baiser sur le tableau a été immortalisé. La photo est dans le groupe WhatsApp depuis 2019. Elle revient à chaque anniversaire de la date. Elle a été imprimée et affichée dans le club. ÉTERNEL 5 La Fanny le jour de votre premier concours Vous vous êtes inscrit avec enthousiasme. Vous avez perdu 13-0 votre première partie. Vous avez dû embrasser Fanny avant même de comprendre ce qu'était Fanny. Bienvenue dans le sport. FORMATEUR 6 La double Fanny (deux fois dans le même concours) Statistiquement quasi-impossible. Humainement traumatisant. Un joueur de Toulouse l'a vécue en 2018. Il joue toujours. On le respecte pour ça. LÉGENDAIREKun je de Fanny vermijden?
De vraag die elke speler in stilte in zichzelf stelt. Het korte antwoord: ja, technisch gezien. Het lange antwoord: als je lang genoeg speelt, nee.
🧠 DE STRATEGIE VAN DE OFFERPOINTER "In sommige clubs bestaat de theorie dat je 'een punt kunt kopen' door bewust een hopeloze beurt op te offeren om minstens 1 te scoren. Zelfs 1 punt volstaat. Het verandert niets aan de nederlaag — 13-1 blijft vernederend — maar het vermijdt de Fanny. Deze strategie wordt ethisch betwist maar universeel begrepen door alle spelers die haar hebben zien toepassen." 😤 DE STATISTISCHE WAARHEID "Elke regelmatige speler zal in zijn leven een Fanny pakken. De vraag is niet of, maar wanneer. De cijfers zijn meedogenloos: als je 50 partijen per jaar speelt sinds 10 jaar, is de kans dat je 500 keer een 13-0 hebt vermeden bijna nul. De Fanny is geen vloek — het is gewoon statistiek met een schilderij met billen en een ronde." 🎭 DE FILOSOFISCHE BENADERING "De grootste spelers zeggen dat je Fanny met elegantie moet kussen — zelfs met trots. Omdat een Fanny pakken betekent dat je hebt gespeeld. Dat je hebt meegedaan. En dat je de pech of de tegenstander goed genoeg had om je nooit een punt te laten scoren. Er schuilt iets bijna poëtisch in. Nou ja, dat zeg je jezelf na het derde glas." 🍑 De raad van Paquita om je Fanny te overlevenAls het gebeurt — en het zal gebeuren — wees de speler die het met humor opneemt. Kus het schilderij vol enthousiasme, bied het glas van harte aan, vertel het verhaal zelf voordat de anderen het doen. Een speler die om zijn Fanny lacht voordat de anderen dat doen, is een speler die men respecteert. Een speler die precies op het moment van het ritueel naar het toilet verdwijnt, is een speler die men om slechte redenen herinnert.
📖 LE LIVRE DE PAQUITA Pour ne plus jamais prendre de FannyDe beste manier om de Fanny te vermijden? Vooruitgang boeken. Het boek van Paquita brengt 100 genummerde oefeningen, programma's per niveau en de complete methode samen om een gevreesde tireur te worden — met, als bonus, de voldoening om niet meer het team op 0 te zijn.
📦 Bestellen op AmazonFAQ — Veelgestelde vragen
Nee. Het FIPJP- en FFPJP-reglement vermeldt de Fanny niet. Het is een culturele traditie, geen officiële sportregel. In de grote nationale of internationale concours wordt het ritueel over het algemeen niet beoefend — of slechts symbolisch. Het is in de lokale clubs, de vriendschappelijke concours en de wijkdoublettes dat de traditie het best wordt in stand gehouden. Elke concoursorganisator kan beslissen om haar al dan niet toe te passen in zijn bijzonder reglement. In de klassieke traditie is de Fanny van toepassing op alle spelvormen — triplette, doublette en tête-à-tête. Een stand 13-0 in tête-à-tête wordt soms zelfs als vernederender beschouwd omdat je alleen staat om het te dragen. De doublette voegt een bijzondere dimensie toe: je deelt de schande met een partner, wat een team kan samensmeden of blijvende spanningen kan veroorzaken naargelang hoe ieder de gebeurtenis beleeft. De improvisatie neemt het over — en vaak zijn het juist dan dat de creatiefste lokale rituelen ontstaan. Zonder schilderij hebben clubs een afgedrukte foto gebruikt, een tekening op het whiteboard, een symbolisch voorwerp op de toonbank, of gewoon de regel van het glas zonder fysieke drager. Er bestaan zelfs clubs waar de Fanny wordt gepakt door het in vieren gevouwen shirt van de tegenstander te kussen. De traditie past zich aan aan de middelen voorhanden. Technisch ja — niemand kan je fysiek dwingen. Sociaal is het een ander verhaal. In de meeste clubs wordt het weigeren van het ritueel ervaren als een gebrek aan fair-play en humor dat lang in het collectieve geheugen kan blijven. Er bestaan aanvaarde alternatieven: een categorische weigering gepaard met een van harte aangeboden ronde voor iedereen wordt over het algemeen zonder rancune aanvaard. Wat telt is de geest van de traditie — de nederigheid tegenover de nederlaag — niet de kus op zich. Verschillende sporten hebben gelijkaardige tradities van zachte vernedering voor catastrophale prestaties. In het Canadese curling beoefenen sommige clubs equivalente rituelen. In darten zijn de eerste gedenkwaardige pogingen het voorwerp van clubtradities. Maar de Fanny blijft uniek in haar dimensie fysieke (de kus) en visuele (l'objet représentatif permanent dans le club), ce qui lui confère une présence matérielle qu'aucune autre tradition sportive n'a vraiment reproduite. C'est pour ça qu'elle perdure — elle a un support physique qui lui donne une réalité concrète dans l'espace du club. 📎 Articles liés Reglement Volledig FFPJP-reglement — de echte officiële regels Reglement Reglement 2026 — wat echt verandert Competitie Officiële kalender van de pétanqueconcours PétanqueLand Al het pétanque-nieuws Video Scheidsrechter-video's — de speelsituaties uitgelegd Tools Gratis tools PétanqueLand© Petanque door Paquita — petanqueland.fr ·
📖 Het boek van Paquita op Amazon
Dit artikel is een culturele en humoristische verkenning van de traditie van de Fanny. Elke gelijkenis met Fanny's die door bestaande spelers zijn meegemaakt is statistisch onvermijdelijk.